Galeria

ODYSEJA. HISTORIA DLA HOLLYWOODU

Reż. Krzysztof Warlikowski Nowy Teatr, Warszawa, Polska

Wędrówka od Homera i jego bohatera Odysa do Hanny Krall i jej bohaterki Izoldy, Żydówki, która przez całą wojnę dokonywała czynów godnych Odysowych zmagań, aby uratować męża. Dwie wielkie awantury: jedna związana z pierwszą wojną ludzkości, czyli zdobyciem Troi i druga, będąca rezultatem drugiej ze światowych wojen. I my dzisiaj, co mamy z tym wszystkim wspólnego? Dokąd chcielibyśmy powrócić? Jak wygląda nasz Hades? Gdzie są bogowie? Gdzie Pallas Atena, która tak bardzo zabiegała o powodzenie Odysa? A Matka Boska, która ochraniała Izoldę? Czy bogowie także stracili wiarę w możliwość powrotu, a znając przyszłość, widzą, że świat wkroczył w rejony nieodwracalnego? Wszyscy żyjemy w lęku i osamotnieni nie umiemy nic z nim zrobić. Oswajamy go przez lekceważenie.

Homer opiewał czyny Odysa, przytaczając pieśni wędrownych aojdów. Dzieje Izoldy, które jej zdaniem stanowią znakomitą kanwę dla hollywoodzkiego filmu, doczekały się książki Hanny Krall Król kier znów na wylocie. A co z pamięcią o nas? Czy warto komuś zaprzątać tym głowę?

Krzysztof Warlikowski buduje panoramę nieoczekiwanych analogii. W wędrówce wolnych skojarzeń przeprowadza przez zaskakujące pejzaże i konstelacje postaci, badając stan naszej gotowości na kolejną globalną awanturę ludzkości, a także podaje kilka sprawdzonych sposobów na przetrwanie.

 

Odyseja. Historia dla Hollywoodu
na podstawie Odysei Homera oraz Króla kier znów na wylocie i Powieści dla Hollywoodu Hanny Krall

autor sztuki : Krzysztof Warlikowski | Piotr Gruszczyński
współautor: Adam Radecki
współpraca: Szczepan Orłowski, Jacek Poniedziałek

dramaturgia: Piotr Gruszczyński  współpraca: Anna Lewandowska

scenariusz: Krzysztof Warlikowski, Piotr Gruszczyński | współautor: Adam Radecki | współpraca: Szczepan Orłowski, Jacek Poniedziałek

reżyseria: Krzysztof Warlikowski | scenografia: Małgorzata Szczęśniak | kostiumy: Małgorzata Szczęśniak | muzyka: Paweł Mykietyn | reżyseria światła: Felice Ross | wideo i animacje: Kamil Polak | zdjęcia do sceny Przesłuchanie: Paweł Edelman | obsada: Mariusz Bonaszewski, Stanisław Brudny, Agata Buzek, Andrzej Chyra, Magdalena Cielecka, Ewa Dałkowska, Bartosz Gelner, Małgorzata Hajewska-Krzysztofik, Jadwiga Jankowska-Cieślak, Wojciech Kalarus, Marek Kalita, Hiroaki Murakami, Maja Ostaszewska, Jaśmina Polak, Piotr Polak, Jacek Poniedziałek | ze specjalnym udziałem w materiale filmowym: Mai Komorowskiej i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy

premiera: 4 czerwca 2021

producent: Nowy Teatr | koprodukcja: Comédie De Clermont-Ferrand; Athens Epidaurus Festival, Ateny; La Colline – Theatre National, Paryż; Schauspiel Stuttgart; Printemps Des Comédiens, Montpellier | Projekt Współfinansowany W Ramach Programu Unii Europejskiej „Kreatywna Europa”

 

recenzje:

W Odysei. Historii dla Hollywoodu Krzysztof Warlikowski kolejny raz szuka sposobu, jak mówić o Zagładzie. Dzięki misternie skonstruowanemu scenariuszowi, znakomitym, często wstrząsającym monologom tworzy spektakl, który szarpie sumienia i nie pozwala zapomnieć

Maryla Zielińska, TEATR

Krzysztof Warlikowski stworzył przejmującą opowieść, która – jako perfekcyjne świadectwo teatru dyskursu – przywołuje poszczególne opowieści i zestawia je w przestrzeni odejść oraz powrotów. Historię Izoldy podsumować mogą słowa Rebeccy Solnit:
Opowieści są naszym życiem. Każda z nas jest swoją historią – historią, która może być więzieniem, ale także dźwignią, która także posłuży do wywarzenia krat tego więzienia. Wymyślamy historie by siebie ocalić, ale i po to by schwytać siebie lub kogoś innego w pułapkę; historie wynoszą nas w górę, ale i roztrzaskują o mur więzienia lęków i ograniczeń. Wyzwolenie to także również proces opowiadania: ujawniania historii, przerywania milczenia, wymyślania nowych opowieści. Osoba wolna ma własną opowieść. Osoba ceniona życie w społeczeństwie, w którym na jej opowieści jest miejsce. (za: Rebecca Solnit, Matka wszystkich pytań).

Adrian R. Chmielewski, e-teatr.pl

Odyseja Warlikowskiego tworzy więc kolaż opowieści, archiwum jednostkowych historii i doświadczeń, zarówno autentycznych, jak i wyobrażonych. Poszczególne obrazy spektaklu służą przywoływaniu pamięci o Holokauście, choć nie wszystkie z nich mają status weryfikowalnego świadectwa. Podobnie jak fotografie i objet trouvé w instalacjach Christiana Boltanskiego, nieustannie oscylują między prawdą a fikcją, dokumentacją a kreacją, wreszcie między reprezentacją a obecnością. Zdaniem Ernsta van Alphena, w obliczu prawdy, która jest »nie do zniesienia«, autentyzm staje się kwestią problematyczną – »naoczni świadkowie odchodzą, a fikcja pozostaje jednym z niewielu będących wciąż do dyspozycji środków podtrzymujących żywą pamięć o wydarzeniach«. (van Alphen).

Magdalena Figzał-Janikowska, Didaskalia

 

KRZYSZTOF WARLIKOWSKI należy do odnowicieli języka teatru europejskiego. Jego spektakle od wielu lat kształtują nie tylko oblicze nowego teatru. Ponad dziesięcioma premierami Szekspirowskimi reżyser stworzył nowy kanon realizacji dzieł stratfordczyka, osadzony w interpretacjach Jana Kotta. Jego odczytanie Oczyszczonych zrewolucjonizowało myślenie o granicach teatru. Pierwsze realizacje Warlikowskiego w teatrach polskich i zagranicznych to m.in. Hamlet zrealizowany w Tel Awiwie (1997) i Warszawie (1999), Poskromienie złośnicy w Warszawie (1998), Burza w Stuttgarcie (2000) i Warszawie (2003). Swoją uwagę reżyser skupia także na dramacie antycznym – m.in. Elektra Sofoklesa (1997), Bachantki Eurypidesa (2001) – i współczesnym, m.in. Zachodnie wybrzeże Bernarda-Marie Koltèsa (1998), Oczyszczeni Sarah Kane (2001), Krum Hanocha Levina (2005), Anioły w Ameryce Tony’ego Kushnera (2007). W 2006 roku odbyła się premiera Madame de Sade Yukio Mishimy w Toneelgroep w Amsterdamie. Od roku 1999 rozpoczął kilkuletnią współpracę z Teatrem Rozmaitości (dziś TR) w Warszawie, gdzie zrealizował siedem spektakli. W tym czasie artysta reżyserował też za granicą – w Zagrzebiu, Bonn, Nicei, Amsterdamie, Hanowerze i Paryżu. W 2000 roku zadebiutował jako reżyser operowy, przygotowując w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej w Warszawie prapremierę opery Roxanny Panufnik The Music Programme. Od tego czasu w różnych krajach powstało już kilkanaście jego przedstawień operowych. Od początku 2008 roku Warlikowski jako dyrektor artystyczny kieruje założonym wraz z grupą stałych współpracowników Nowym Teatrem w Warszawie. W maju 2009 roku wyreżyserował pierwszą premierę teatru – (A)pollonię – na podstawie tekstów m.in. Ajschylosa, Johna Maxwella Coetzee’ego, Eurypidesa, Hanny Krall i Jonathana Littella. Kolejne jego spektakle zrealizowane w Nowym Teatrze to Tramwaj według Tramwaju zwanego pożądaniem Tenneesse Williamsa jako koprodukcja Nowego Teatru i paryskiego Théâtre de l’Odéon z Isabelle Huppert i Andrzejem Chyrą w rolach głównych (2010), Koniec (2010) według tekstów Koltèsa, Kafki i Coetzee’ego, Opowieści afrykańskie według Szekspira (2011), Kabaret warszawski (2013) inspirowany I’m a Camera Johna van Drutena oraz filmem Shortbus Johna Camerona Mitchella, Francuzi (2015) inspirowany powieścią Marcela Prousta W poszukiwaniu straconego czasu, Wyjeżdżamy na podstawie sztuki Levina Pakujemy manatki (2018) oraz Odyseja. Historia dla Hollywoodu (2021). W 2011 roku do kin wszedł film Łukasza Barczyka Gli Italiani, w którym zagrał główną rolę. W roku 2021 na Biennale w Wenecji reżyser otrzymał Złotego Lwa za całokształt twórczości.