Galeria

Synowie suki

Reż. Eimuntas Nekrošius Klaipėdos dramos teatras, Kłajpeda, Litwa

Powieść S. Šaltenisa jako dzieło narodowej dramaturgii jest bardzo aktualna dzisiaj, gdy Litwa odzyskała niepodległość i weszła w obchody jej stulecia. Powieść ta przenosi nas w czasy Donelaitisa, które są historycznie i geograficznie powiązane z regionem Kłajpedy.

Powieść zawiera w sobie wiele warstw: fragmenty historii Litwy – kolonizacja niemiecka, wojny z Rosjanami, wpływy polskie, pierwsi oświeceniowcy: Kristijonas Donelaitis, Martynas Mažvydas i Antanas Strazdas, którzy byli edukatorami i pastorami ciemnego ludu; opowieści, baśnie, zabobony, zaklęcia i czary; echa z jeszcze odleglejszej przeszłości – społeczności matriarchalnych – mity; postulaty z Pisma Świętego.

Malarz i pisarz Leonardas Gutauskas tak opisał powieść Šaltenisa: „»Synowie suki« to okrutny cud, utkany ze złotego światła i czarnych nici podziemi… To książka, jakiej literatura litewska jeszcze nie widziała.”

 

Synowie suki
na podstawie sztuki Sauliusa Šaltenisa

adaptacja: Saulius Šaltenis | scenariusz: Saulius Šaltenis | reżyseria: Eimuntas Nekrošius | scenografia: Marius Nekrošius | kostiumy: Nadežda Gultiajeva | muzyka: Antanas Jasenka | światła: Marius Nekrošius | asystent reżysera: Marius Pažereckas

obsada:
Darius Meškauskas – Muzyk Karvelis
Karolina Kontenytė – Lotė
Edvardas Brazys –  Doradca Abelis
Regina Šaltenytė –  Marija
Igoris Reklaitis – Doktor Zaksas
Vaidas Jočys – Nauczyciel
Vidas Jakimauskas –  Kristijonas
Donatas Švirėnas – Mister Plague/ Żebrak, dawny sędzia; Pan Plaga
Nijolė Sabulytė – Matka Kristijonasa
Sigutė Gaudušytė –  Biała Suka

premiera: 3 lutego 2018

 

recenzje:

Dekonstruowanie Eimuntasa Nekrošiusa jest jak próba odkrycia tajemnych praw wszechświata podjęta przez zwykłego nauczyciela fizyki. Tym razem reżyser stworzył unikatową galaktykę o nazwie Synowie suki. I tym razem pozwolił, byśmy oglądali ją z góry. Przez kilka godzin czułam się jak duch krążący nad domem wdowy, patrzący w dół na koszmarny, tajemniczy Kosmos E. Nekrošiusa. Czułam się jak dziecko, któremu po raz pierwszy pokazano chaotyczny, niewytłumaczalny, a jednocześnie tajemniczo urzekający obraz kosmicznego roju. Wiedziona intuicją uświadomiłam sobie, że tu wszystko podlega określonym zasadom, prawu ciążenia, a powiązane jest nićmi Nekrošiusa.

Evelina Zinkute

Na koniec po raz kolejny o realistycznym świecie teatru Nekrošiusa, umacniającym poetykę miłości, śmierci i skruchy. Niepodważalna codzienna rutyna i elementy surrealistyczne (kloc, stół umieszczony nie tylko w horyzontalnym krajobrazie sceny, ale i w wertykalnym, śnieg w szklanych pojemnikach) tworzą razem rzadką dynamikę świata – groźną, medytacyjną, rytualną. Takie są właśnie papierowe kody asystentów i Mariji. Pojawiają się jak znaki z widocznych i ukrytych kawałków papieru, ogłaszając nieodmiennie groźne, zdumiewające zdrady i to, co należy ocalić.

Dalia Jakaitė

Jednym z głównych wątków spektaklu jest zaprezentowana przez reżysera metafora pnia drzewa (klocka). Na początku przedstawienia klocek zostaje wrzucony na scenę przez organistę Karvelisa. Ciężki kawał drewna jest turlany, rzucany, przesuwany, aż w końcu w finałowej scenie zamienia się punkt centralny, który Karvelis wielokrotnie okrąża, prowadzony do świata pozagrobowego przez metafizyczną postać ducha Białej Suki (granej przez Sigutė Gaudušytė), albo też przez anioła stróża. Pieniek jest jak życie człowieka, pełne cierpienia i grzechów, jest ciężki, niewygodny, wiecznie zagradza drogę i zawsze pojawia się w niewłaściwym miejscu i czasie. Tylko Kristijonas, który na koniec powstaje ze swojego łoża-trumny, podrzuca z łatwością ciężki pniak niebezpiecznie wysoko, jak piórko, potwierdzając w ten sposób, że ciężar życia wszystkich śmiertelników i waga ich grzechów nie są tożsame.

Jūratė Grigaitienė

 

EIMUNTAS NEKROŠIUS (1952–2018) ukończył reżyserię teatralną w Rosyjskim Instytucie Sztuki Teatralnej im. A. Łunaczarskiego w Moskwie (w grupie Andrieja Gonczarowa). W latach 1978–1979 reżyserował w Teatrze Dramatycznym w Kownie, w latach 1979–1991 w Państwowym Teatrze Młodzieżowym w Wilnie, a w latach 1993–1997 był dyrektorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego LIFE. W roku 1998 założył w Wilnie studio teatralne Meno Fortas i był jego dyrektorem artystycznym. Laureat wielu nagród, m.in. Nagrody Państwowej LSSR (1983) i Nagrody Państwowej ZSRR (1987), Nagrody Rady Bałtyckiej (1994), Europejskiej Nagrody Teatralnej „Nowe Rzeczywistości Teatralne” (1994), Litewskiej Narodowej Nagrody w dziedzinie kultury i sztuki (1997), nagrody Międzynarodowej Fundacji Pożytku Publicznego im. K. Stanisławskiego za wybitny wkład w rozwój sztuki teatralnej na świecie (2001), Narodowej Nagrody Promocji Kultury (2008). Był komandorem Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (1998) i Orderu „Za Zasługi dla Litwy” (2003). Eimuntas Nekrošius wyreżyserował 42 spektakle, niektóre za granicą, m.in. w La Scali w Mediolanie, moskiewskim Teatrze Wielkim, Teatrze Narodowym w Warszawie i innych. Synowie suki to jego ostatnie przedstawienie (premiera w lutym 2018), wystawione w Teatrze Dramatycznym w Kłajpedzie.